काठमाडौं, २५ कात्तिक - नेपालीहरूको दोस्रो ठूलो चाड तिहारअन्तर्गत आज भाइटीका पर्व हर्षोल्लासका साथ मनाइँदैछ। दिदीबहिनीले आफ्ना दाजुभाइको दीर्घायु, सुस्वास्थ्य, सुख, शान्ति र समृद्धिको कामना गर्दै निधारमा सप्तरङ्गी टीका लगाएर भाइटीका मनाउने परम्परा रहेको छ।

भाइटीका नेपाली समाजमा दाजुभाइ र दिदीबहिनीबीचको प्रेम, विश्वास, आत्मीयता र पारिवारिक सम्बन्धलाई अझ प्रगाढ बनाउने विशेष पर्वका रूपमा परिचित छ। यस दिन दिदीबहिनीले दाजुभाइलाई टीका, माला र मिठाई प्रदान गर्छन् भने दाजुभाइले पनि दिदीबहिनीलाई उपहार तथा दक्षिणा दिएर माया र सम्मान प्रकट गर्ने चलन छ।

यस वर्ष नेपाल पञ्चाङ्ग निर्णायक विकास समितिले भाइटीकाको उत्तम साइत बिहान ११ बजेर ७ मिनेट निर्धारण गरेको छ। समितिका अनुसार टीका लगाउन साइत खोज्नेहरूका लागि उक्त समय उत्तम भए पनि सर्वसाधारणले मध्याह्नकालमा समेत टीका लगाउन सक्नेछन्। साइतअनुसार दाजुभाइ पश्चिम फर्किएर र दिदीबहिनी पूर्व फर्किएर टीका लगाउने परम्परागत विधि रहेको छ। 

धार्मिक मान्यताअनुसार भाइटीकाको सम्बन्ध यमराज र उनकी बहिनी यमुनाको कथासँग जोडिएको छ। यमुनाले आफ्ना दाजु यमराजलाई विशेष सम्मानसहित पूजा गरी टीका लगाएको र दाजुको दीर्घायुको कामना गरेको पौराणिक कथन छ। त्यसैको सम्झनामा यो पर्व मनाउने परम्परा बसेको विश्वास गरिन्छ।

भाइटीकाका अवसरमा मखमली, सयपत्री र दुबोका माला लगाउने, सप्तरङ्गी टीका लगाउने तथा ओखर, कटुस, मसला, सेलरोटी र मिठाईसहितका परिकार सगुनका रूपमा दिने चलन छ। नेवार समुदायले यसै दिन किजा पूजा पनि मनाउने गर्छन्।

आधुनिक व्यस्त जीवनशैली र रोजगारीका कारण देश तथा विदेशमा रहेका दाजुभाइ र दिदीबहिनीलाई समेत भाइटीकाले पारिवारिक सम्बन्धलाई सम्झने र जोड्ने अवसर प्रदान गर्दै आएको छ।

प्रेम, सद्भाव, आपसी विश्वास र पारिवारिक एकताको सन्देश बोकेको भाइटीका नेपाली मौलिक संस्कृति र परम्पराको महत्वपूर्ण पर्वका रूपमा स्थापित छ।